Ασύλητος θαλαμοειδής τάφος αποκαλύφθηκε στο μυκηναϊκό νεκροταφείο στα Αηδόνια Νεμέας

Πρόκειται για έναν από τους μεγαλύτερους που έχουν βρεθεί στην περιοχή...

Αεροφωτογραφία του μυκηναϊκού νεκροταφείου στα Αηδόνια.

Ασύλητος θαλαμοειδής τάφος, από τους μεγαλύτερους που έχουν βρεθεί στην περιοχή, ανακάλυψε η αρχαιολογική σκαπάνη στο μυκηναϊκό νεκροταφείο στα Αηδόνια Νεμέας, όπως ενημερώνει το υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού με ανακοίνωσή του.

«Με την ανασκαφή του 2018 ολοκληρώθηκε η αποκάλυψη ενός ασύλητου θαλαμοειδούς τάφου της πρώιμης μυκηναϊκής περιόδου (περίπου 1650-1400 π.Χ.), ενός από τους μεγαλύτερους που έχουν έως τώρα έρθει στο φως στα Αηδόνια. Ο νεο-αποκαλυφθείς τάφος διακρίνεται για τον βραχύ πλην ιδιαίτερα φαρδύ δρόμο, το επίσης βραχύ και ευρύ στόμιο και τον κυκλικής-ελλειψοειδούς κάτοψης θάλαμο, με διαστάσεις που κατά τόπους προσεγγίζουν και σε άλλους ξεπερνούν τα έξι μέτρα.

Τόσο η είσοδος όσο και ο θάλαμος παρουσιάζουν μορφολογικές συγγένειες με τους μεσαίου μεγέθους θολωτούς τάφους της πρώιμης μυκηναϊκής περιόδου. Στο δάπεδο του ταφικού θαλάμου λαξεύθηκαν τέσσερις μεγάλοι λάκκοι, καλυμμένοι με μεγαλιθικές πλάκες, ένα ακόμη στοιχείο που παραπέμπει στους πρώιμους μυκηναϊκούς θολωτούς τάφους», αναφέρει η ανακοίνωση του υπουργείου.

Όπως συνεχίζει η ανακοίνωση, «στους λάκκους αυτούς ερευνήθηκαν οι παλαιότερες ταφές, που συνοδεύονταν από πήλινα επιτραπέζια και αποθηκευτικά αγγεία, ορισμένα εκ των οποίων μνημειώδη, όπως ένα σύνολο από πιθαμφορείς του «ανακτορικού ρυθμού» με συμβολική διακόσμηση, εμπνευσμένη από τον φυτικό και τον θαλάσσιο κόσμο.


Βρέθηκαν ακόμη χάλκινα μαχαίρια, εγχειρίδια και ξίφη καθώς και πολυάριθμες αιχμές βελών από χαλκό, οψιανό και πυριτόλιθο.

Περιδέραιο με χάντρες από αμέθυστο και χρυσό, περίπου 1600-1500 π.Χ.

Συνελέγησαν επίσης κοσμήματα, χάντρες περιδεραίων από ποικίλες πρώτες ύλες, περόνες και άλλα αντικείμενα γοήτρου, όπως σφραγιδόλιθοι».

Πήλινα κύπελλα με δακτυλιόσχημες λαβές, περίπου 1600-1500 π.Χ.

Σύμφωνα πάντα με το υπουργείο, «η χρήση του μνημείου εξακολουθεί και κατά την ύστερη μυκηναϊκή περίοδο (περίπου 1400-1200 π.Χ.), οπότε χρονολογούνται οι ταφές που βρέθηκαν απευθείας επί του δαπέδου του τάφου, απλούστερα κτερισμένες συγκριτικά με αυτές της πρώιμης μυκηναϊκής. Η ανασκαφή τεκμηρίωσε ακόμη ότι μετά τη χρήση του τάφου κατά τη μυκηναϊκή περίοδο ακολούθησε η κατάρρευση τμήματος της οροφής του θαλαμοειδούς τάφου και ο σχηματισμός βραχοσκεπής, που ήταν ορατή πριν από την έναρξη της έρευνας».


Η ανεύρεση του ασύλητου θαλαμοειδούς τάφου στα Αηδόνια και η διεπιστημονική μελέτη των ταφικών συνόλων θα ρίξουν νέο φως στο χαρακτήρα της τοπικής άρχουσας τάξης της πρώιμης μυκηναϊκής περιόδου.

Πήλινος πιθαμφορέας του «ανακτορικού ρυθμού» με γραπτή διακόσμηση παπύρων και ροδάκων, 1600-1500 π.Χ.

Ο αρχαιολογικός χώρος των Αηδονίων εμπλουτίζεται με έναν επί πλέον, μνημειώδη, θαλαμοειδή τάφο και με τεκμήρια για τη χρήση του χώρου σε επιμέρους περιόδους των αρχαίων και μεσαιωνικών χρόνων, συμπληρώνει μεταξύ άλλων το υπουργείο Πολιτισμού.


Οι έρευνες του 2018 αποτελούν την τρίτη ανασκαφική περίοδο της πενταετούς συστηματικής ανασκαφικής έρευνας της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κορινθίας στο μυκηναϊκό νεκροταφείο στα Αηδόνια Νεμέας. Όπως ενημερώνει το υπουργείο, το μυκηναϊκό νεκροταφείο των Αηδονίων εντοπίστηκε πριν από τέσσερις περίπου δεκαετίες, έπειτα από την εκτεταμένη σύλησή του, και έγινε ευρύτερα γνωστό την δεκαετία του 1990, έπειτα από το συσχετισμό του με ένα ιδιαίτερο σύνολο μυκηναϊκών κοσμημάτων που, ενώ επρόκειτο να πωληθεί στο εξωτερικό, επαναπατρίστηκε και εκτίθεται στο Μουσείο Νεμέας.

Ο θάλαμος του τάφου με τους τέσσερις λάκκους στο δάπεδό του, 1600/1500-1250/1200 π.Χ.

Η ανασκαφή της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας που μεσολάβησε της σύλησης και του επαναπατρισμού έφερε στο φως μία συστάδα από 16 θαλαμοειδείς τάφους, λαξευμένους στο βράχο της περιοχής και αποτελούμενους από τρία τμήματα: τον δρόμο, το στόμιο και τον ταφικό θάλαμο.

Το μυκηναϊκό νεκροταφείο των Αηδονίων ερευνάται εκ νέου τα τελευταία χρόνια από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κορινθίας, έπειτα από σχετική άδεια του υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, υπό την Διεύθυνση του δρος Κωνσταντίνου Κίσσα, τέως προϊσταμένου της Υπηρεσίας και επίκουρου καθηγητή του Πανεπιστημίου του Γκρατς και με βασική συνεργάτιδα την δρα Κιμ Σέλτον, καθηγήτρια του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Berkeley και Διευθύντρια του Κέντρου Νεμέας για την Κλασική Αρχαιολογία.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Σχετικά άρθρα του Ού παντός πλείν είς Κόρινθον

Ρητινοεργοστάσιο-μουσείο ρετσινιού-Ποσειδωνία Κορίνθου

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΣΤΟ solygeia.blogspot.com κάνοντας κλικ στον παρακάτω σύνδεσμο:

Ρητινοεργοστάσιο-μουσείο ρετσινιού

ΑΝΑΒΑΛΕΤΑΙ Η ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΟΙ ΗΧΟΙ ΤΟΥ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗ ΜΟΝΗ ΖΑΡΑΚΑ

Συμμετέχοντας στο εθνικό πένθος, λόγω των τραγικών γεγονότων που πλήττουν τη χώρα μας, ακυρώνεται η προγραμματισμένη εκδήλωση " Ήχοι του Μεσαίωνα" στη Μονή Ζαρακά , το Σάββατο 28 Ιουλίου 2018, η οποία επρόκειτο να πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο των κοινών δράσεων  «Γέφυρες: Ιχνηλατώντας πολιτιστικά αποτυπώματα της Κορινθίας», της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κορινθίας , του Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς και του Ιστορικού Λαογραφικού Μουσείου Κορίνθου.


Για τη νέα ημερομηνία διεξαγωγής της εκδήλωσης θα εκδοθεί  νέο δελτίο τύπου.

Aναπαράσταση της φράγκικης εκκλησίας του Zαρακά  από τον καθηγητή Aναστ. Oρλάνδο

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΟΝΗ ΤΩΝ ΚΙΡΚΕΣΙΑΝΩΝ

Η ίδρυση 

Η χρονολογία ίδρυσης και κατασκευής του συγκροτήματος τοποθετείται προ του 1236. Ο πάπας Ιννοκέντιος ο III, μετά την κατάλυση της βυζαντινής αυτοκρατορίας από τους ιππότες της 4ης Σταυροφορίας, καλεί το 1205 τα μοναστικά τάγματα της Δύσης να εγκατασταθούν στην Ελλάδα, σε μια προσπάθεια προσηλυτισμού του ντόπιου πληθυσμού και του βυζαντινού κλήρου. Από αυτά επιλέγει το τάγμα των Κιστερκιανών -πουιδρύθηκε το 1098 στο Citeaux της Γαλλίας σαν μια αντίδραση στην πολυτελεια που χαρακτήρι­ζε την ζωή και την αρχιτεκτονική των κτιρίων του τάγματος των βενεδικτινών- με στόχο οι αυστηρές αρχές τους να κερδίσουν τον σεβασμό των Ελλήνων. Θεμε­λιωτής του τάγματος υπήρξε ο Bernard de Clairvaux, άγιος της καθολικής εκκλησίας, ο οποίος στις αρχές του 12ου αιώνα επέβαλλε αυ­στηρούς κανόνες στο τάγμα, ταπείνωση, απλότητα, σκληρή χειρωνακτική εργασία και επαφή με την φύση. Στα πλαίσια αυτών των αναζητήσεων οι κιστερκιανοί ίδρυαν τα μοναστήρια τους μακριά από κατοικημένες περιοχές, σε απομονωμένες κοιλάδες και κοντά σε πηγές, όπως δηλαδή στη Στυμφαλία. Το 1225 ο φράγκος πρίγκιπας Γοδεφρείδος Βιλλεαρδουΐνος καλεί μοναχούς κιστερκιανούς να ιδρύσουν μοναστήρι στην Πελοπόννησο. Η πρώτη ιστορικά ασφαλής αναφορά όμως της μονής γίνεται σε μια επιστολή που απευθύνει ο πάπας Γρηγόριος ο IX, το 1236, στον ηγούμενο του Saraca Πέτρο, επιφορτίζοντας τον με την συγκέντρωση του ενός δεκάτου των εσόδων της λατινικής εκκλησίας της Πελοποννήσου για τον  Γοδεφρείδο  Βιλλεαρδουΐνο και την οργάνωση της άμυνας του φράγκιγκου πριγκιπάτου της Αχαΐας. Κατ΄ άλλη εκδοχή το μοναστήρι ιδρύθηκε το 1098 από τον άγιο Ροβέρτος του Μολέμ και μια ομάδα Βενεδικτίνων μοναχών, αλλά αναμορφωτής της ήταν ο ’γιος Βερνάρδος.

Με την πτώση όμως της λατινικής αυτοκρατορίας της Κων/λης το 1261 τα καθολικά μοναστήρια στον ελλαδικό χώρο κλείνουν και το 1276 ως το μόνο κιστερκιανό αββαείο στην Ελλάδα αναφέρεται το Δαφνί.

Λίγο έξω από το χωριό της Στυμφαλίας δίπλα στον ασφαλτοστρωμένο δρόμο, ορ­θώνονται  τα εντυπωσιακά τα ερείπια της Μονής Ζαρακά με τους εντυπωσιακούς της  ογκόλιθους. Πρόκειται για οχυρωμένο μοναστηριακό συγκρότημα, σπάνιο στη χώρα μας δείγμα δυτικής αρχιτεκτονικής. Είναι το σημαντικότερο από τα ίχνη του παρελθόντος, η ερειπωμένη εκκλησία, της εποχής της Φραγκοκρατίας (13ος αι.) και τμήμα του επιβλητικού πυργόσχημου πυλώνα του συγκροτήματος. Οι κάτοικοι ονομάζουν την περιοχή «Κιόνια» λόγω των πολλών μικρών κιόνων που διέσωζε η εκκλησία, όνομα που έδωσαν και στο γειτονικό μικρό οικισμό. Οι δε ξένοι περιηγητές (Gell, Dodwell, Ross, Brusian) αναφέρουν και τη λίμνη Στυμφαλία ως λίμνη Ζαρακά!

Με την πτώση όμως της λατινικής αυτοκρατορίας της Κων/λης το 1261 τα καθολικά μοναστήρια στον ελλαδικό χώρο κλείνουν και το 1276 ως το μόνο κιστερκιανό αββαείο στην Ελλάδα αναφέρεται το Δαφνί.

Απόληξη σταυροθολίου στην νότια πλευρά του καθολικού της μονής

Οι ανασκαφές
Η εκκλησία ανασκάφηκε το 1928 από τον Α. Ορλάνδο και το 1962 από τον Ε. Στίκα. Είναι ένα ορθογώνια, διαστάσεων 35 Χ 15.70 μ.. Η φιλοσοφία του τάγματος εφαρμόζεται και στην αρχιτεκτονική και η γλυπτική του ναού του Ζαρακά, μια και ίδρυσαν έναν λιτό ναό χωρίς γλυπτά και αγιογραφίες. Η μορφή και η διάταξη των κιόνων και των παραστάδων του ναού υποδηλώνει ότι η κάλυψη του γινόταν με κτιστά σταυροθόλια με νευρώσεις. Το κεντρικό κλίτος θα ήταν ψηλότερο από τα πλαϊνά και φωτιζόταν από οξυκόρυφα παράθυρα όπως φαίνεται και στην αναπαράσταση του Ορλάνδου. Οι τοίχοι της εκκλησίας είναι κτισμένοι κυρίως από μεγάλους αρχαίους δόμους σε δεύτερη χρήση που προέρχονται από τα κτίρια της γειτονικής αρχαίας Στυμφάλου. Βαθμιδωτές αντηρίδες που εξουδετέρωναν τα φορτία των σταυροθολίων. Ο γλυπτός διάκοσμος της εκκλησίας (κιονόκρανα, επίκρανα παραστάδων, κλειδιά των θόλων) είναι εξαιρετικά λιτός, άψογα επεξεργασμένος και τεχνοτροπικά πιο κοντά στον ρωμανικό ρυθμό του 12ου αιώνα απ' ό,τι στον γοτθικό του επομένου. Για το χτίσιμο της εκκλησίας χρησιμοποιήθηκαν ντόπιοι οικοδόμοι, τα γλυπτά όμως είναι σίγουρα έργο Γάλλων τεχνιτών. Το 1993 - 1997 έγιναν ανασκαφές στο χώρο από το Καναδικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο, με επικεφαλής της έρευνας την Dr. Sheila Campbell. Ήρθαν στο φως στοιχεία που φανερώνουν και μεταγενέστερες της εγκατάλειψης από τους μονάχους χρήσεις του χώρο.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΑΡΘΡΟ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΛΟΗ
στο ιστολόγιο parakato.gr 

 ΠΗΓΕΣ
e-stymfalia.gr
520greeks.com
wikimapia.org

ΕΙΣ ΜΝΗΜΗ

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟΙ ΑΠΟΚΑΛΥΨΑΝ ΑΠΟΜΕΙΝΑΡΙΑ ΚΑΤΑΠΛΑΚΩΜΕΝΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΠΟΜΠΗΙΑ 2000 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ ΤΟΝΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ.

Ένας άντρας κατάφερε να ξεφύγει από την πρώτη εκρηκτική οργή του Βεζούβιου στο 79 Μ.Χ, μόνο για να συνθλιβεί κάτω από ένα τεμάχιο πέτρας που εκτοξεύτηκε από ένα εκρηκτικό ηφαιστειακό σύννεφο, σύμφωνα με νέες ανασκαφές στην περιοχή.

Οι αρχαιολόγοι που εργάζονται στην αρχαία ρωμαϊκή πόλη της Πομπηίας της Ιταλίας, βρήκαν τα κατάλοιπα του ανθρώπου σχεδόν 2.000 χρόνια μετά τον θάνατό του.
Εκπληκτικές εικόνες από τη σκηνή δείχνουν έναν σκελετό καρφωμένο κάτω από την πέτρα.
 Η πρόσκρουση συνθλίβει την κορυφή του σώματος του ανθρώπου. Το κεφάλι του θα μπορούσε ακόμα να είναι θαμμένο κάτω από την τεράστια πέτρα.

Οι βλάβες στην κνήμη του σκελετού είναι σημάδια  λοίμωξης των οστών που πιθανώς παρεμπόδιζαν την απόπειρα διαφυγής του ανθρώπου, δήλωσαν οι αρχαιολόγοι.
Ωστόσο, ο άνδρας, ο οποίος ήταν τουλάχιστον 30 ετών, επέζησε της πρώτης φάσης της έκρηξης και έφυγε για να ξεφύγει μέσα σε ένα σοκάκι, πιθανόν να σκόνταψε λόγω της λοίμωξης του.
Η πέτρα μπορεί να ήταν θυρόφυλλο.

Αλλά εκεί χτυπήθηκε από το τεράστιο πέτρινο μπλοκ - ίσως από ένα θυρόφυλλο - που ίσως τον έριξε με τη δύναμη της πυροκλαστικής ροής. Αυτό είναι το-ζεστό μείγμα αερίων, θραυσμάτων λάβας και άλλων συντριμμιών που εκτοξεύονται από ένα ηφαίστειο.
"Αυτή η ανακάλυψη έχει δείξει τα άλματα στον αρχαιολογικό τομέα. Η ομάδα στο χώρο δεν είναι μόνο αρχαιολόγοι αλλά ειδικοί σε πολλούς τομείς, μηχανικοί, συντηρητές και τεχνολόγοι με σύγχρονα  εργαλεία, όπως drones και 3D σαρωτές.
"Τώρα έχουμε τη δυνατότητα να ανοικοδομήσουμε το χώρο όπως ήταν κάποτε", δήλωσε ο Massimo Osanna, γενικός διευθυντής του Αρχαιολογικού Πάρκου της Πομπηίας.
"Αυτή είναι η πρώτη φορά που γίνεται ανασκαφή με όλα αυτά τα εργαλεία.Μεταξύ του 1800 και του 1900, έσκαψαν στην περιοχή όπου βρήκανε τον σκελετό, αλλά δεν πήγαν τόσο βαθιά όσο κάναμε εμείς.Από τους εμπειρογνώμονες που είχαμε, ήξερα πώς να το κάνουμε. "

φωτογραφίες από το Αρχαιολογικό πάρκο της Πομπηίας.

ΠΗΓΗ: cnn.com

ΚΟΡΙΝΘΙΑΚΗ ΠΕΡΙΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΟΥ 5ΟΥ ΑΙΩΝΑ ΒΡΕΘΗΚΕ ΣΤΗΝ Ν.Δ ΡΩΣΙΑ

Οι αρχαιολογικές ανασκαφές στη χερσόνησο Taman, στη νοτιοδυτική Ρωσία έφεραν στο φως μία αρχαία κορινθιακή περικεφαλαία.
Αν και εμφανώς διαβρωμένη, καθώς έχει μείνει θαμμένη για πάνω από 2.500 χρόνια, η ανακάλυψή της είναι άκρως εντυπωσιακή.

Σύμφωνα με το Archaeology News Network, είναι κατασκευασμένη από μπρούτζο και είναι Κορινθιακή επειδή «κάλυπταν ολόκληρο το κεφάλι και τον λαιμό με σχισμές για τα μάτια και το στόμα, ενώ είχαν παραγνάθους».
Το εσωτερικό είχε επένδυση από ύφασμα ή δέρμα για να προστατέψει το κρανίο του πολεμιστή.
Πρόκειται για ένα κορινθιακό κράνος της ομάδας «Ερμιόνη», το οποίο χρονολογείται στο πρώτο τέταρτο του 5ου αιώνα π.Χ. Δίπλα στην περικεφαλαία υπήρχαν, μεταξύ άλλων, ένας αμφορέας και δύο σκελετοί.

Σύμφωνα με τον Roman Mimohod, διευθυντή της ανασκαφής του Ινστιτούτου Αρχαιολογίας της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών (Institute of Archaeology of the Russian Academy of Sciences, IA RAS), «χρονολογείται στο πρώτο τέταρτο τουΟι αρχαιολόγοι βρίσκονται στην περιοχή εδώ και μια διετία, κάνοντας ανασκαφές στη νεκρόπολη 600 τάφων οπού βρίσκονται πολλοί Έλληνες πολεμιστές του Βασιλείου του Βοσπόρου. 5ου π.Χ. αιώνα».

Οι σκυθικοί λαοί των Μαιώτων και των Σινδών κατοικούσαν στην περιοχή από την αρχαϊκή εποχή, ενώ οι ελληνικές αποικίες της Μιλήτου ιδρύθηκαν κατά τον 6ο αιώνα π.Χ. με την Ερμώνασσα και την Φαναγόρεια, και την Γοργιππίαστα νότια. Κατά την κλασική αρχαιότητα, έγινε μέρος του ελληνοσκυθικού βασιλείου του Βοσπόρου, το οποίο αποτελούνταν από Σαρμάτες, Έλληνες, διάφορους πληθυσμούς από την Μικρά Ασία, και Εβραίους, ενώ κατά την ελληνιστική περίοδο από τις αρχές του 4ου αιώνα π.Χ. ήταν μέρος του βασιλείου του Πόντου, πριν καταλήξει μετέπειτα στους Ρωμαίους στα μέσα του 1ου αιώνα π.Χ.

Το Βασίλειο του Βοσπόρου

Το Βασίλειο του Βοσπόρου ή Βασίλειο του Κιμμερικού Βοσπόρου, (5ος αι π.Χ – 4ος αι μ.Χ ), ήταν ελληνιστικό βασίλειο που δημιουργήθηκε στις χερσονήσους της Κριμαίας και του Ταμάν στα στενά του Κέρτς.

Ήταν ένα κράτος με μικτό πληθυσμό, Έλληνες από τις αποικίες της περιοχής και ντόπιους, που υιοθέτησαν την ελληνική γλώσσα και τον πολιτισμό.

Ο Κιμμέριος Βόσπορος κατοικούνταν από πολλές φυλές όπως οι Σκύθες, Σίνδοι, Μαΐτες, Δανδάριοι, Ψήσσοι, και Τορέτες, ενώ η ονομασία Κιμμέριος προέρχεται από τον λαό των Κιμμέριων που κατοικούσαν παλιότερα εκεί.Στην περιοχή αυτή άρχισαν και ιδρύονταν ελληνικές αποικίες-πόλεις όπως το Παντικάπαιον, Νυμφαίον, Μυρμήκειον, Θεοδοσία, Φαναγορία, Γοργιππία, Κήποι και η Ερμώνασσα.Αυτές οι πόλεις το 480 π.Χ. ενώθηκαν σε ένα κράτος.

Πρώτη δυναστεία που βασίλεψε από το 480 π.Χ. ως το 438 π.Χ. ήταν των Αρχαιαανακτίδων. Επόμενη δυναστεία ήταν των Σπαρτοκίδων που βασίλεψε από το 438 π.Χ. έως τα τέλη του 2ου αιώνα μ.Χ. που το κράτος καταλύθηκε από τον Μιθριδάτη και έγινε τμήμα του Βασίλειου του Πόντου.

Σύμφωνα με το Διόδωρο το Σικελιώτη, το 438/437 π.Χ. η εξουσία του βασιλείου του Βοσπόρου, έπειτα από 42 χρόνια ηγεμονίας των Αρχαιαανακτίδων περιήλθε στο νέο ηγεμόνα, το Σπάρτοκο, του οποίου η βασιλεία διήρκεσε μόνο επτά χρόνια. Η νέα δυναστεία που ιδρύθηκε από το Σπάρτοκο ονομάστηκε Σπαρτοκίδες και διατήρησε την εξουσία του βασιλείου του Βοσπόρου σχεδόν 300 χρόνια, μέχρι το τέλος του 2ου αι. π.Χ. Δε γνωρίζουμε τις συνθήκες κάτω από τις οποίες έγινε η αλλαγή της δυναστείας. Οι Αρχαιανακτίδες εκθρονίστηκαν με βίαιο τρόπο, ή ο Σπάρτοκος κληρονόμησε την εξουσία με ειρηνικά και νόμιμα μέσα; Οι ιστορικοί κλίνουν προς την πρώτη εκδοχή.Οι Σπαρτοκίδες ακολούθησαν επεκτατική πολιτική κατακτώντας νέα εδάφη και επεκτείνοντας το βασίλειο πρώτος βασιλιάς του ήταν ο Σπάρτοκος, που έδωσε και το όνομα του στην δυναστεία. Τους αποκαλούσαν τυράννους, αν και οι περισσότεροι εξ αυτών, αρχικά ο Παϊρισάδης και ο Λεύκων, αποδείχτηκαν δίκαιοι κυβερνήτες και, μάλιστα, ο Παϊρισάδης απολάμβανε τιμές όμοιες με αυτές των θεών. Ο τελευταίος από αυτούς τους μονάρχες έφερε επίσης το όνομα Παϊρισάδης. Σχετικά με το χαρακτήρα της εξουσίας των Σπαρτοκιδών, οι αρχαίοι συγγραφείς αναφέρονται σε αυτούς με τους όρους «τύραννοι» και ενίοτε «βασιλείς» ή «δυνάστες». Ως εκ τούτου ο τυραννικός χαρακτήρας της εξουσίας τους είναι δεδομένος.

 Η λατρεία του Απόλλωνα Ιατρού είχε ιδιαίτερη σημασία για τη δυναστεία των Σπαρτοκιδών.

 Η λατρεία αυτή είχε τεθεί υπό την προστασία τους, ενώ κάποιοι από τους Σπαρτοκίδες ήταν αρχιερείς του.

Όπως αποκαλύπτουν πολυάριθμες επιγραφές, συχνά ο βασιλιάς του Βοσπόρου κυβερνούσε μαζί με τον αδελφό ή το γιο του, αυτό εξηγεί γιατί οι ιστορικοί συχνά μιλούν για το συλλογικό χαρακτήρα της τυραννίδας του Βοσπόρου. Με αυτό τον τρόπο ο Βόσπορος ανέπτυξε μια ιδιαίτερη μορφή εξουσίας, ασυνήθιστη για τον υπόλοιπο ελληνικό κόσμο. Η κυριαρχία των αυτόνομων δημοκρατικών πόλεων μειώθηκε σημαντικά υπέρ μιας προσωποκεντρικής εξουσίας. Ενίοτε το φαινόμενο αυτό ορίζεται ως «πρωτοελληνισμός». Η εμφάνιση μιας παρόμοιας μορφής εξουσίας στο Βόσπορο, ενάμιση αιώνα πριν από τον Αλέξανδρο, μπορεί να θεωρηθεί καινοτομία του βασιλείου του Βοσπόρου.
Ήδη από το τέλος του 5ου αι. π.Χ., οι Σπαρτοκίδες ακολούθησαν επεκτατική πολιτική. Το πρώτο «θύμα» ήταν η ελληνική πόλη του Νυμφαίου, που βρισκόταν νότια του Παντικαπαίου και ήταν πιθανόν μέλος της Α΄ Αθηναϊκής Συμμαχίας. Το Νυμφαίον ενσωματώθηκε στο βασίλειο του Βοσπόρου, έπειτα από ένοπλη επέμβαση που έγινε στο διάστημα της βασιλείας του Σατύρου Α΄, μεταξύ του 410 και του 405 π.Χ. Η Θεοδοσία, ελληνική πόλη νοτιοανατολικά της Κριμαίας, με στρατηγική σημασία εξαιτίας του λιμανιού της που δεν πάγωνε καθόλου κατά τη διάρκεια του έτους, ήταν ο επόμενος στόχος της επεκτατικής πολιτικής των Σπαρτοκιδών.
 Οι αρχαίοι συγγραφείς μάς πληροφορούν ότι η μάχη για τη Θεοδοσία ήταν σκληρή και μακροχρόνια. Η Θεοδοσία είχε την υποστήριξη της Ηράκλειας Ποντικής και περιβαλλόταν από ισχυρά τείχη. Κατά τη διάρκεια της πολιορκίας της σκοτώθηκε και ο Σάτυρος Α΄.
 Πιθανόν ο γιος του, ο Λεύκων Α΄, κατάφερε να ενσωματώσει την πόλη στο Βόσπορο, καθώς σύμφωνα με επιγραφικές μαρτυρίες αναφέρεται ως «άρχων του Βοσπόρου και της Θεοδοσίας», υπονοώντας την υποταγή της τελευταίας στο βασίλειο του Βοσπόρου.
 Στις αρχές του 5ου αιώνα π.Χ. οι ηγεμόνες του Βοσπόρου, προκειμένου να προστατέψουν την περιοχή από τους πολεμικούς κατοίκους των στεπών της Κριμαίας, κατασκεύασαν ένα σύστημα από προστατευτικά αναχώματα, τα οποία εκτείνονταν από βορρά προς νότο στα δυτικά των παράκτιων πόλεων (π.χ. το ανάχωμα του Uzunglar).

Στο διάστημα της βασιλείας του Σατύρου Α΄ και του Λεύκωνος Α΄, η επικράτεια του βασιλείου του Βοσπόρου επεκτάθηκε και προς τα ανατολικά. Κάποιοι ιστορικοί θεωρούν πιθανό ότι μεγάλες ελληνικές πόλεις της ασιατικής πλευράς του Βοσπόρου (όπως η Φαναγορία και ο Σινδικός Λιμήν), ενσωματώθηκαν με βίαιο τρόπο στο βασίλειο του Βοσπόρου. Ο επόμενος στόχος ήταν η καθυπόταξη των τοπικών φύλων της χερσονήσου του Ταμάν, των Σινδών και των Μαιωτών, και της ανατολικής ακτής της Αζοφικής θάλασσας. Έπειτα από μακρύ διπλωματικό και στρατιωτικό αγώνα, η Σινδική ενσωματώθηκε στο βασίλειο του Βοσπόρου, αλλά είχε εξελληνιστεί σε μεγάλο βαθμό ήδη από τον 5ο αι. π.Χ., λόγω των στενών επαφών με το Βόσπορο.

Αργότερα καθυποτάχθηκαν και προσαρτήθηκαν στο βασίλειο και τα υπόλοιπα μαιωτικά φύλα, γεγονός που εκφράζεται και στον τίτλο που έφεραν οι βασιλείς του Βοσπόρου. Έτσι, ο Λεύκων Α΄ έγινε ο πρώτος μονάρχης που αποκαλούνταν, εκτός από «άρχων του Βοσπόρου και της Θεοδοσίας», και «βασιλιάς των Σινδών, Τορεατών, Δανδαρίων και Ψησσών». 

Ο γιος του, ο Παϊρισάδης Α΄, πρόσθεσε στον τίτλο του τα ονόματα των φύλων των Θάτεων και των Δόσκων, ή απλώς αυτοαποκαλούνταν «ο βασιλιάς των Σινδών και όλων των Μαιωτών». Γύρω στο τρίτο τέταρτο του 4ου αι. π.Χ., το βασίλειο του Βοσπόρου είχε διαμορφώσει τα εξωτερικά του σύνορα, τα οποία διατήρησε μέχρι το τέλος της αρχαιότητας.

 Το βασίλειο καταλάμβανε μια έκταση περίπου 5.000 τετρ. χλμ. και αποτελούσε το μεγαλύτερο ελληνικό κράτος της εποχής μετά το σικελικό βασίλειο του Διονύσου. Περιλάμβανε περίπου 30 πόλεις και εκτεταμένους οικισμούς διαφορετικής υπόστασης, καθώς και μια μεγάλης έκτασης γεωργική περιοχή. Μετά το θάνατο του Παϊρισάδη Α΄, η διαμάχη ανάμεσα στους γιους του Σάτυρο Β΄, Εύμηλο και Πρύτανι προκάλεσε αναταραχή στο βασίλειο. Ο Διόδωρος αφηγείται με λεπτομέρειες τα γεγονότα αυτού του αδελφοκτόνου πολέμου. Ο Εύμηλος, που βγήκε νικητής από αυτήν τη διαμάχη, κυβέρνησε περίπου πέντε χρόνια και ήταν ο τελευταίος ισχυρός ηγεμόνας του Βοσπόρου.

Το 310 μ.Χ. μετά τον θάνατο του Παϊρισάδη ξέσπασε πόλεμος διαδοχής. Τελευταίος βασιλιάς ήταν ο Παϊρισάδης Ε΄, που δολοφονήθηκε από τον Σκύθη σκλάβο Σαύμακο που είχε εξεγερθεί. Ο Μιθριδάτης Ευπάτωρ κατέστειλε την εξέγερση προσαρτώντας το βασίλειο του Βοσπόρου στο Βασίλειο του Πόντου, έκτοτε η ιστορία τους είναι κοινή.

Το όνομα Παϊσιάδης προέρχεται από αναγραμματισμό του Παϊρισάδης. Ο βασιλιάς Μιθριδάτης μετέφερε την οικογένεια του τελευταίου βασιλιά Παϊρισάδης Ε΄ από την Κριμαία στην Ηράκλεια του Πόντου. Εκεί έζησαν οι απόγονοί του μέχρι το 1922 όπου και με την ανταλλαγή πληθυσμών ήρθαν στην Ελλάδα. 

ΠΗΓΕΣ:

 Tribune.gr,Ria Novosti

Institute of Archaeology of Russian Academy of Sciences.

Ινστιτούτο Αρχαιολογίας της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών (IA RAS)

Η ΚΟΡΙΝΘΙΑ ΤΟΥ ΧΤΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ (ΒΙΝΤΕΟ) CNN Greece